Đăng ký bản quyền phần mềm máy tính theo Luật Sở hữu trí tuệ

1. Chương trình máy tính được bảo hộ như thế nào

Chương trình máy tính là tập hợp các chỉ dẫn được thể hiện dưới dạng lệnh, mã, lược đồ hoặc dạng khác, khi gắn vào một phương tiện mà máy tính đọc được, có khả năng làm cho máy tính thực hiện được một công việc hoặc đạt được một kết quả cụ thể. Chương trình máy tính được bảo hộ như tác phẩm văn học, dù được thể hiện dưới dạng mã nguồn hay mã máy (Điều 22 Luật Sở hữu trí tuệ). Chương trình máy tính, sưu tập dữ liệu là loại hình tác phẩm được bảo hộ quyền tác giả theo điểm m khoản 1 Điều 14.

2. Căn cứ phát sinh quyền và ý nghĩa của việc đăng ký

Quyền tác giả phát sinh kể từ khi tác phẩm được sáng tạo và được thể hiện dưới một hình thức vật chất nhất định, không phân biệt nội dung, chất lượng, hình thức, phương tiện, ngôn ngữ, đã công bố hay chưa công bố, đã đăng ký hay chưa đăng ký (khoản 1 Điều 6).

Việc đăng ký quyền tác giả không phải là thủ tục bắt buộc để được hưởng quyền. Tổ chức, cá nhân đã được cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả không có nghĩa vụ chứng minh quyền tác giả thuộc về mình khi có tranh chấp, trừ trường hợp có chứng cứ ngược lại (Điều 49).

3. Hồ sơ và thủ tục đăng ký

Hồ sơ đăng ký quyền tác giả được quy định tại Điều 50 Luật Sở hữu trí tuệ và hướng dẫn tại Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023, gồm:

a) Tờ khai đăng ký quyền tác giả: theo mẫu, bằng tiếng Việt, do tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả hoặc người được ủy quyền ký

b) Hai bản sao tác phẩm: đối với chương trình máy tính là bản in mã nguồn hoặc tài liệu thể hiện chương trình và giao diện theo hướng dẫn của cơ quan đăng ký

c) Giấy ủy quyền: nếu nộp hồ sơ thông qua người được ủy quyền

d) Tài liệu chứng minh quyền nộp hồ sơ: nếu người nộp thụ hưởng quyền do được thừa kế, chuyển giao, kế thừa

e) Văn bản đồng ý của các đồng tác giả, đồng chủ sở hữu: nếu tác phẩm có đồng tác giả hoặc quyền thuộc sở hữu chung

Cơ quan tiếp nhận và cấp Giấy chứng nhận là Cục Bản quyền tác giả thuộc Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch. Trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày nhận hồ sơ hợp lệ, cơ quan quản lý nhà nước về quyền tác giả cấp Giấy chứng nhận đăng ký quyền tác giả; trường hợp từ chối phải thông báo bằng văn bản và nêu rõ lý do (Điều 52).

4. Thời hạn bảo hộ

Chương trình máy tính có thời hạn bảo hộ quyền tài sản và quyền công bố là suốt cuộc đời tác giả và 50 năm tiếp theo năm tác giả chết; trường hợp có đồng tác giả thì tính từ năm đồng tác giả cuối cùng chết (điểm b khoản 2 Điều 27). Các quyền nhân thân như đặt tên, đứng tên, bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm được bảo hộ vô thời hạn (khoản 1 Điều 27).

5. Lưu ý

Đối với doanh nghiệp phát triển phần mềm

a) Xác định rõ chủ sở hữu quyền tác giả: phần mềm do nhân viên tạo ra theo nhiệm vụ được giao hoặc theo hợp đồng thuê viết cần có văn bản giao việc, hợp đồng và điều khoản về quyền sở hữu

b) Đăng ký sớm trước khi phát hành: để có Giấy chứng nhận làm căn cứ khi xử lý xâm phạm, góp vốn, chuyển nhượng hoặc cấp phép sử dụng

Lưu ý thực hiện

a) Lưu giữ chứng cứ sáng tạo: mã nguồn các phiên bản, tài liệu thiết kế, thời điểm hoàn thành

b) Cập nhật đăng ký khi có phiên bản mới: có thay đổi đáng kể về nội dung

c) Theo dõi văn bản hướng dẫn mới: về quyền tác giả sau Luật sửa đổi năm 2025

Căn cứ: Luật Sở hữu trí tuệ số 50/2005/QH11, được sửa đổi, bổ sung (Điều 6, 14, 22, 27, 49, 50, 52); Nghị định số 17/2023/NĐ-CP ngày 26/4/2023.