QUY ĐỊNH VỀ THỜI ĐIỂM GIAO KẾT, HIỆU LỰC VÀ HỢP ĐỒNG ĐIỆN TỬ

Bộ luật Dân sự có hiệu lực từ ngày 01/01/2017; Luật Giao dịch điện tử có hiệu lực từ ngày 01/7/2024. Ngoài ra, Luật Thương mại điện tử số 122/2025/QH15 được thông qua ngày 10/12/2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026.

1. Thời điểm giao kết hợp đồng

Thời điểm giao kết phụ thuộc vào cách thức các bên thể hiện sự đồng ý.

a) Giao kết qua đề nghị và chấp nhận: hợp đồng được giao kết vào thời điểm bên đề nghị nhận được chấp nhận giao kết (khoản 1 Điều 400)

b) Im lặng: trường hợp các bên có thỏa thuận im lặng là sự trả lời chấp nhận giao kết trong một thời hạn thì thời điểm giao kết là thời điểm cuối cùng của thời hạn đó (khoản 2 Điều 400)

c) Bằng lời nói: thời điểm giao kết là thời điểm các bên đã thỏa thuận về nội dung của hợp đồng (khoản 3 Điều 400)

2. Thời điểm có hiệu lực của hợp đồng

Thời điểm giao kết và thời điểm có hiệu lực thường trùng nhau, nhưng các bên hoặc luật có thể quy định khác.

Từ thời điểm hợp đồng có hiệu lực, các bên phải thực hiện quyền và nghĩa vụ đối với nhau theo cam kết. Hợp đồng chỉ có thể bị sửa đổi hoặc hủy bỏ theo thỏa thuận của các bên hoặc theo quy định của pháp luật (khoản 2 Điều 401).

Trường hợp luật quy định hợp đồng phải công chứng, chứng thực hoặc đăng ký, thời điểm có hiệu lực được xác định theo luật chuyên ngành tương ứng.

3. Hợp đồng điện tử và chữ ký điện tử

Giao kết qua email, nền tảng ký số ngày càng phổ biến; Luật Giao dịch điện tử năm 2023 xác lập giá trị pháp lý cho hình thức này.

Khi giao kết điện tử, thời điểm bên sau cùng ký số vào hợp đồng là căn cứ xác định thời điểm giao kết đối với hợp đồng bằng văn bản điện tử; các bên nên lưu giữ dữ liệu ký và tệp hợp đồng gốc làm chứng cứ.

4. Số liệu thực tiễn

Phần lớn tranh chấp hợp đồng phát sinh ở khâu thực hiện và quyết toán, khi các bên hiểu khác nhau về thời điểm và phạm vi nghĩa vụ.

a) 66% tranh chấp trong lĩnh vực xây dựng tại VIAC phát sinh từ các vi phạm liên quan đến việc quyết toán hợp đồng (số liệu năm 2023)

b) Số vụ tranh chấp VIAC thụ lý tăng từ 475 vụ năm 2024 lên 532 vụ năm 2025

5. Đánh giá tác động và lưu ý

Từ các quy định trên, có thể rút ra một số lưu ý khi giao kết hợp đồng, nhất là giao kết điện tử.

5.1. Đối với doanh nghiệp giao kết hợp đồng

a) Nên ghi rõ ngày ký của từng bên và điều khoản hiệu lực nếu muốn hợp đồng có hiệu lực từ thời điểm khác thời điểm giao kết

b) Khi trao đổi qua email, nên thể hiện rõ đâu là đề nghị, đâu là chấp nhận và thời hạn trả lời để tránh tranh chấp về việc hợp đồng đã được giao kết hay chưa

5.2. Đối với doanh nghiệp sử dụng hợp đồng điện tử

a) Nên sử dụng chữ ký số do tổ chức cung cấp dịch vụ được cấp phép để có giá trị tương đương chữ ký trên văn bản giấy

b) Nên lưu trữ hợp đồng điện tử và dữ liệu xác thực trong suốt thời hiệu khởi kiện

Nguồn số liệu, vụ việc: Bộ Công Thương (CeCA, 01/7/2024); Báo Nhà Đầu tư (12/4/2025) dẫn số liệu VIAC; VIAC, Thống kê hoạt động giải quyết tranh chấp năm 2024 và năm 2025.