Luật Đầu tư sửa đổi 2026: 137 ngành nghề có điều kiện và việc doanh nghiệp FDI cần làm trước 01/3/2027

Cập nhật: 23/10/2026

Luật Đầu tư sửa đổi 2026 (Luật số 24/2026/QH16) có hiệu lực từ ngày 01/3/2027. Bài viết giúp nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI biết luật mới thay đổi gì, cách xác định ngành nghề của mình có bị ảnh hưởng, và cần rà soát hồ sơ, giấy phép nào trước mốc hiệu lực.

Bảng tóm tắt

1. Luật số 24/2026/QH16: hiệu lực và phạm vi sửa đổi

Luật số 24/2026/QH16 ban hành ngày 24/8/2026, sửa đổi Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 đang áp dụng từ ngày 01/3/2026.

Về hiệu lực, tài liệu giới thiệu Luật do Kiểm toán nhà nước đăng tải nêu: “Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 3 năm 2027, trừ quy định tại khoản 2 Điều này” và “Khoản 1 Điều 1 và khoản 1 Điều 3 của Luật này có hiệu lực thi hành từ ngày 01 tháng 01 năm 2027”. Hai mốc này tương ứng với nội dung chung của Luật và nội dung về khí N2O.

Luật tập trung vào Điều 6 (ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh), Phụ lục IV (ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện), sửa khoản 1, 2 Điều 88 Luật Xây dựng số 135/2025/QH15, bãi bỏ khoản 6 Điều 29 Luật Đường bộ số 35/2024/QH15 và quy định chuyển tiếp. Luật không sửa thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, thành lập tổ chức kinh tế hay góp vốn, mua cổ phần. Tác động lớn nhất vì vậy nằm ở điều kiện kinh doanh của từng ngành nghề.

2. Danh mục ngành nghề kinh doanh có điều kiện mới

Theo tài liệu giới thiệu Luật trên cổng Kiểm toán nhà nước: “Theo Điều 1 Luật số 24/2026/QH16, Phụ lục IV được thay thế bằng Phụ lục ban hành kèm theo Luật số 24/2026/QH16.” Bài giới thiệu nội dung cơ bản của Luật trên cổng Xây dựng chính sách, pháp luật của Chính phủ nêu Luật “cắt giảm 62 ngành, nghề và sửa đổi 14 ngành, nghề”, so với Luật Đầu tư năm 2025. Tài liệu giới thiệu trên cổng Kiểm toán nhà nước so sánh với danh mục theo Nghị quyết số 66.17/2026/NQ-CP và nêu danh mục “giảm từ 142 xuống còn 137 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện”.

Bộ Tài chính đánh giá tác động dự kiến của việc sửa đổi, theo cùng nguồn: “Cắt giảm khoảng 786 điều kiện kinh doanh;”, “cắt giảm khoảng 232 thủ tục hành chính;”, “chi phí tuân thủ dự kiến giảm khoảng 175 tỷ đồng/năm;”.

Với nhà đầu tư nước ngoài, điều kiện đầu tư kinh doanh áp dụng song song với điều kiện tiếp cận thị trường. Vì vậy, một ngành được bỏ khỏi Phụ lục IV không có nghĩa là nhà đầu tư nước ngoài được tự do tham gia: điều kiện tiếp cận thị trường theo Điều 8 Luật Đầu tư và cam kết quốc tế vẫn phải được xem xét riêng.

Theo nhận định của Công ty Luật TNHH 7S (Luật 7S), doanh nghiệp FDI nên đối chiếu ngành nghề trên ERC, IRC và danh mục giấy phép con đang có với Phụ lục mới, để biết giấy phép nào còn phải duy trì, giấy phép nào không cần gia hạn.

3. Ngành mới: dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực

Đây là thay đổi trực tiếp nhất với nhà đầu tư nước ngoài. Theo bài giới thiệu trên cổng Xây dựng chính sách, pháp luật, Luật bổ sung “Hoạt động dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực của cơ sở kinh doanh được ủy quyền” với số thứ tự 137 vào danh mục ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Luật giao Chính phủ quy định xử lý chuyển tiếp đối với hoạt động này. Đến ngày 23/10/2026, Luật 7S chưa thấy nghị định hướng dẫn về điều kiện kinh doanh dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực được ban hành trên cổng thông tin của Chính phủ.

Nhà đầu tư đang hoặc dự kiến cung cấp dịch vụ này nên chuẩn bị sớm hồ sơ pháp lý và lộ trình xin phép.

4. Cấm kinh doanh khí N2O từ 01/01/2027

Luật bổ sung điểm m khoản 1 Điều 6 Luật Đầu tư. Theo tài liệu phổ biến pháp luật của thành phố Cần Thơ, nội dung bổ sung là: “m) Kinh doanh khí N2O để sử dụng cho con người qua đường hô hấp, trừ mục đích y tế”, cùng các trường hợp loại trừ khác như công nghệ thực phẩm, kiểm nghiệm, nghiên cứu khoa học và mục đích khác theo quy định của Chính phủ. Luật bổ sung khoản 2a: “2a. Chính phủ quy định chi tiết điểm m khoản 1 Điều này.”

Theo tài liệu giới thiệu của Kiểm toán nhà nước, số ngành, nghề cấm đầu tư kinh doanh tăng “từ 11 lên 12 ngành, nghề”. Doanh nghiệp kinh doanh khí công nghiệp, khí thực phẩm cần xác định mục đích sử dụng của khách hàng và điều chỉnh hợp đồng cho phù hợp.

5. Quy định chuyển tiếp: giấy phép cũ, hồ sơ đang nộp, hợp đồng N2O

Quy định chuyển tiếp quyết định doanh nghiệp phải làm gì trong giai đoạn trước và ngay sau mốc hiệu lực. Theo tài liệu giới thiệu Luật, với ngành, nghề bị đưa ra khỏi danh mục, tổ chức, cá nhân được hoạt động đầu tư kinh doanh mà không cần đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh; giấy phép, giấy chứng nhận, chứng chỉ đã cấp được tiếp tục sử dụng “đến hết thời hạn của văn bản, giấy tờ đó mà không phải thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh, gia hạn;”.

Với hồ sơ đã nộp hợp lệ trước ngày Luật có hiệu lực nhưng chưa có kết quả, cơ quan có thẩm quyền “thông báo về việc ngừng giải quyết và trả hồ sơ cho cá nhân, tổ chức đã nộp”. Doanh nghiệp nên chủ động rà lại hồ sơ giấy phép con đang chờ để quyết định tiếp tục, rút hay điều chỉnh kế hoạch.

Với hợp đồng kinh doanh khí N2O thuộc diện cấm, tài liệu giới thiệu nêu: “Trong thời hạn tối đa 45 ngày kể từ ngày 01/01/2027, các bên tham gia hợp đồng thực hiện thanh lý hợp đồng”. Với dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực, theo tài liệu phổ biến pháp luật của thành phố Cần Thơ: “Chính phủ quy định xử lý chuyển tiếp đối với hoạt động dịch vụ hỗ trợ cấp thị thực”.

6. Thủ tục cấp IRC hiện hành: không thay đổi bởi Luật số 24/2026/QH16

Luật sửa đổi không làm thay đổi thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Thủ tục IRC vẫn theo Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 và Nghị định số 96/2026/NĐ-CP ban hành ngày 31/3/2026.

Điểm a khoản 1 Điều 26 Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 xác định dự án thuộc diện cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư gồm: “Dự án đầu tư của nhà đầu tư nước ngoài;”. Trường hợp góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp không bắt buộc cấp IRC, nhưng phải thực hiện thủ tục đăng ký theo khoản 3 Điều 21 Luật này trong các trường hợp luật định.

Khoản 2 Điều 19 Luật này vẫn cho phép: “Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế thực hiện dự án đầu tư trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư”, xem thêm bài thành lập tổ chức kinh tế trước khi cấp IRC.

Khi danh mục ngành có điều kiện thay đổi, doanh nghiệp có thể cần điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nếu mục tiêu dự án, ngành nghề thay đổi theo kế hoạch kinh doanh mới.

7. Ví dụ tình huống giả định

Tình huống 1. Công ty A (giả định) là doanh nghiệp 100% vốn nước ngoài, có một ngành nghề thuộc nhóm bị đưa ra khỏi Phụ lục IV. Công ty đang có giấy chứng nhận đủ điều kiện còn hạn đến năm 2028 và một hồ sơ cấp giấy phép bổ sung nộp tháng 01/2027. Theo quy định chuyển tiếp, giấy chứng nhận đang có được dùng đến hết hạn mà không phải gia hạn; còn hồ sơ đang chờ, nếu chưa có kết quả trước 01/3/2027, sẽ bị ngừng giải quyết và trả lại. Công ty A nên xác định sớm ngành nghề có thực sự bị bỏ điều kiện không trước khi tiếp tục theo đuổi hồ sơ.

Tình huống 2. Công ty B (giả định) có vốn nước ngoài, phân phối khí cho cơ sở sản xuất thực phẩm và nhà hàng. Từ 01/01/2027, công ty cần phân loại khách hàng theo mục đích sử dụng và thanh lý hợp đồng thuộc diện cấm trong thời hạn nêu tại mục 5.

8. Lưu ý

a) Rủi ro: tiếp tục kinh doanh ngành mới bị cấm, hoặc ngành mới phát sinh điều kiện mà chưa xin phép, có thể dẫn đến xử phạt và ảnh hưởng đến hồ sơ đầu tư; ngược lại, duy trì giấy phép không còn cần thiết làm tăng chi phí tuân thủ.

b) Tác động: doanh nghiệp FDI có cơ hội tinh gọn hồ sơ tuân thủ, nhưng phải xác định đúng ngành nào được hưởng lợi; nghị định hướng dẫn về khí N2O và dịch vụ thị thực chưa ban hành tại ngày viết bài.

c) Khuyến nghị: lập danh mục ngành nghề và giấy phép hiện có trước tháng 12/2026; xử lý dứt điểm hợp đồng N2O trước 01/01/2027; không tách riêng điều kiện tiếp cận thị trường khi đánh giá ngành bị bỏ điều kiện.

9. Luật 7S hỗ trợ gì

Luật 7S hỗ trợ nhà đầu tư nước ngoài và doanh nghiệp FDI trong giai đoạn chuyển tiếp của Luật số 24/2026/QH16:

a) Rà soát ngành nghề: đối chiếu ngành nghề trên ERC, IRC với Phụ lục mới và điều kiện tiếp cận thị trường, lập bảng kết luận cho từng ngành.

b) Rà soát giấy phép con: xác định giấy phép cần duy trì, giấy phép dùng đến hết hạn, hồ sơ đang nộp cần xử lý.

c) Xin giấy phép ngành có điều kiện: chuẩn bị hồ sơ và thực hiện thủ tục cho ngành còn hoặc mới phát sinh điều kiện, qua dịch vụ xin giấy phép kinh doanh ngành nghề có điều kiện.

d) Hợp đồng: rà soát, bổ sung điều khoản mục đích sử dụng, soạn biên bản thanh lý hợp đồng thuộc diện cấm.

e) Thủ tục đầu tư: thành lập công ty vốn nước ngoài, cấp, điều chỉnh IRC, đăng ký góp vốn, mua cổ phần theo Luật Đầu tư hiện hành.

10. Câu hỏi thường gặp

a) Luật Đầu tư sửa đổi 2026 có làm thay đổi thủ tục xin IRC không?

Không. Luật số 24/2026/QH16 không sửa các quy định về cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Các mốc thời hạn cần nhớ theo Luật số 24/2026/QH16: hợp đồng N2O thuộc diện cấm phải thanh lý trong tối đa 45 ngày kể từ 01/01/2027; danh mục mới áp dụng từ 01/3/2027; hồ sơ giấy phép của ngành bị bỏ điều kiện chưa có kết quả trước ngày này sẽ bị trả lại.

b) Ngành của tôi bị bỏ khỏi danh mục, có cần làm thủ tục gì không?

Từ ngày 01/3/2027, doanh nghiệp được kinh doanh ngành đó mà không cần đáp ứng điều kiện đầu tư kinh doanh; giấy phép đã cấp dùng đến hết hạn mà không phải gia hạn. Tuy nhiên, với nhà đầu tư nước ngoài, cần kiểm tra thêm điều kiện tiếp cận thị trường trước khi kết luận.

c) Chi phí nhà nước cho các thủ tục này là bao nhiêu?

Luật số 24/2026/QH16 không quy định mức phí, lệ phí mới. Phí, lệ phí của từng giấy phép con theo pháp luật chuyên ngành và pháp luật về phí, lệ phí. Luật 7S nêu cụ thể các khoản phí nhà nước và phí dịch vụ trong thư báo phí trước khi thực hiện.

d) Doanh nghiệp tự rà soát có rủi ro gì?

Rủi ro thường gặp là đối chiếu sai mã ngành với Phụ lục mới, bỏ qua điều kiện tiếp cận thị trường riêng cho nhà đầu tư nước ngoài, hoặc để hồ sơ đang nộp bị trả lại sau ngày 01/3/2027 mà không có phương án thay thế.

e) Cần chuẩn bị gì để Luật 7S rà soát?

Bản sao ERC, IRC, danh sách giấy phép con kèm thời hạn và hồ sơ đang nộp. Luật 7S bảo mật thông tin được cung cấp.

11. Phụ lục căn cứ pháp luật

Ghi chú: trích dẫn Luật số 24/2026/QH16 lấy từ tài liệu giới thiệu, phổ biến Luật đăng trên cổng thông tin của cơ quan nhà nước; Luật 7S sẽ đối chiếu lại với văn bản gốc có chữ ký khi cập nhật bài.

Tác giả: LS. Hoàng Thị Thương

Bài viết mang tính tham khảo, được cập nhật theo quy định có hiệu lực tại ngày viết; không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.

Liên hệ Luật 7S: 0877 523 888 – lienhe@7slaw.vn