Chọn luật áp dụng cho hợp đồng có yếu tố nước ngoài

1. Nhận diện hợp đồng có yếu tố nước ngoài

Quyền chọn luật chỉ phát sinh khi hợp đồng có yếu tố nước ngoài.

Theo khoản 2 Điều 663 Bộ luật Dân sự, quan hệ dân sự có yếu tố nước ngoài khi có ít nhất một bên là cá nhân, pháp nhân nước ngoài; hoặc các bên đều là chủ thể Việt Nam nhưng việc xác lập, thay đổi, thực hiện hoặc chấm dứt quan hệ xảy ra tại nước ngoài; hoặc đối tượng của quan hệ ở nước ngoài.

2. Quyền thỏa thuận chọn luật

Bộ luật Dân sự và Luật Thương mại đều ghi nhận quyền tự do chọn luật.

3. Giới hạn của quyền chọn luật

Có những trường hợp pháp luật Việt Nam vẫn được áp dụng dù các bên chọn luật khác.

a) Hợp đồng có đối tượng là bất động sản: áp dụng pháp luật của nước nơi có bất động sản (khoản 4 Điều 683)

b) Hợp đồng lao động, hợp đồng tiêu dùng: luật được chọn không được làm ảnh hưởng đến quyền lợi tối thiểu của người lao động, người tiêu dùng theo pháp luật Việt Nam (khoản 5, 6 Điều 683)

c) Hậu quả áp dụng pháp luật nước ngoài trái với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam thì pháp luật Việt Nam được áp dụng (Điều 670)

4. Số liệu thực tiễn

Giao dịch có yếu tố nước ngoài tăng nhanh cùng kim ngạch thương mại.

a) Chín tháng năm 2026, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ; xuất khẩu 434,30 tỷ USD, nhập khẩu 453,72 tỷ USD

b) Năm 2025, 48,5% vụ tranh chấp VIAC thụ lý có yếu tố nước ngoài

5. Lưu ý

Từ các quy định trên, có thể rút ra một số lưu ý cho doanh nghiệp như sau.

a) Điều khoản luật áp dụng nên ghi rõ tên hệ thống pháp luật, tránh cách ghi chung chung như “luật quốc tế”

b) Khi chọn luật nước ngoài, cần đánh giá chi phí chứng minh nội dung luật đó trước Tòa án, trọng tài

c) Điều khoản luật áp dụng nên đi cùng điều khoản giải quyết tranh chấp phù hợp

Nguồn số liệu, vụ việc: Cục Thống kê (Bộ Tài chính), Tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026; VIAC, Thống kê hoạt động giải quyết tranh chấp năm 2025 (12/5/2026).