Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn: căn cứ, phương thức, chế tài

Cập nhật: 23/10/2026

(Luat7s.com) – Mức cấp dưỡng nuôi con sau ly hôn không có con số chung, nhưng không phải khoản tùy ý. Luật Hôn nhân và gia đình năm 2014 đặt ba căn cứ xác định mức, và từ 01/7/2024 Tòa án có thêm ngưỡng hướng dẫn. Đáng chú ý, người không cấp dưỡng không chỉ bị cưỡng chế mà còn có thể bị phạt tiền, truy cứu hình sự.

Để tiện theo dõi, bảng dưới đây tóm tắt các quy định cốt lõi; từng nội dung được phân tích ở các mục tiếp theo.

1. Ai có nghĩa vụ cấp dưỡng và cấp dưỡng đến khi nào

Trước hết, khoản 1 Điều 107 Luật Hôn nhân và gia đình số 52/2014/QH13 ngày 19/6/2014 xác định nghĩa vụ cấp dưỡng “được thực hiện giữa cha, mẹ và con”; khoản 2 Điều 82 cụ thể hóa cho trường hợp ly hôn: “Cha, mẹ không trực tiếp nuôi con có nghĩa vụ cấp dưỡng cho con.” Theo Điều 110, người được cấp dưỡng là “con chưa thành niên, con đã thành niên không có khả năng lao động và không có tài sản để tự nuôi mình”. Nói cách khác, nghĩa vụ thông thường kéo dài đến khi con đủ 18 tuổi và tiếp tục sau đó nếu con không thể tự nuôi mình.

Nghĩa vụ chấm dứt trong các trường hợp tại Điều 118, như con đã thành niên và có khả năng lao động hoặc có tài sản để tự nuôi mình, con được nhận làm con nuôi, người cấp dưỡng đã trực tiếp nuôi con, người cấp dưỡng hoặc người được cấp dưỡng chết. Việc người trực tiếp nuôi tái hôn không nằm trong danh mục này.

2. Căn cứ xác định mức cấp dưỡng nuôi con

2.1. Ba căn cứ của Luật Hôn nhân và gia đình

Về mặt pháp lý, khoản 1 Điều 116 quy định “Mức cấp dưỡng do người có nghĩa vụ cấp dưỡng và người được cấp dưỡng hoặc người giám hộ của người đó thỏa thuận căn cứ vào thu nhập, khả năng thực tế của người có nghĩa vụ cấp dưỡng và nhu cầu thiết yếu của người được cấp dưỡng; nếu không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án giải quyết.” Ba căn cứ này gồm:

a) Thu nhập của người cấp dưỡng: tiền lương, thu nhập kinh doanh và thu nhập hợp pháp khác;

b) Khả năng thực tế: tài sản, nghĩa vụ nuôi dưỡng người khác, chi phí sinh hoạt tối thiểu của chính người cấp dưỡng;

c) Nhu cầu thiết yếu của con: ăn, ở, học tập, khám chữa bệnh theo độ tuổi và nơi sinh sống.

Khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP ngày 16/5/2024 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao làm rõ: “Tiền cấp dưỡng cho con là toàn bộ chi phí cho việc nuôi dưỡng, học tập của con và do các bên thỏa thuận.”

2.2. Pháp luật không ấn định số tiền, chỉ đặt ngưỡng khi Tòa án quyết định

Điểm cần lưu ý là Luật Hôn nhân và gia đình không quy định một số tiền hay tỷ lệ thu nhập cố định; các con số như “30% thu nhập” không phải là quy định của Luật này. Khung pháp lý được bổ sung khi khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn: “Mức cấp dưỡng do Tòa án quyết định nhưng không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng tại nơi người cấp dưỡng đang cư trú cho mỗi tháng đối với mỗi người con.”

Theo đó, ngưỡng này là mức sàn khi Tòa án phải quyết định, không phải mức chuẩn; mức thực tế có thể cao hơn tùy chứng cứ. Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP ngày 10/11/2025, áp dụng từ 01/01/2026, lương tối thiểu tháng vùng I là 5.310.000 đồng, nên một nửa tương ứng 2.655.000 đồng mỗi con mỗi tháng với người cấp dưỡng cư trú tại vùng I. Hiện vẫn có ý kiến khác nhau về việc ngưỡng này tính cho phần của người không trực tiếp nuôi hay cho tổng chi phí của con, vì vậy mức yêu cầu nên được lập luận từ chứng cứ về nhu cầu thực tế của con.

3. Cấp dưỡng hằng tháng hay cấp dưỡng một lần

Về phương thức, Điều 117 Luật Hôn nhân và gia đình cho phép cấp dưỡng định kỳ (hằng tháng, hằng quý, hằng năm) hoặc một lần. Khi các bên không thỏa thuận được, khoản 3 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn Tòa án quyết định “phương thức cấp dưỡng hàng tháng hoặc phương thức khác phù hợp với nhu cầu, lợi ích của con và điều kiện kinh tế của người cấp dưỡng.”

Trên thực tế, tiền cấp dưỡng hằng tháng phù hợp với người có thu nhập đều đặn nhưng phụ thuộc vào ý thức thực hiện lâu dài. Cấp dưỡng một lần loại bỏ rủi ro chậm trả, phù hợp khi người cấp dưỡng sắp ra nước ngoài hoặc có tài sản lớn nhưng thu nhập không ổn định; đổi lại, người trực tiếp nuôi phải quản lý khoản tiền đến khi con trưởng thành.

4. Thời điểm phát sinh, thay đổi mức và tạm ngừng

Về thời điểm, khoản 4 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn nghĩa vụ cấp dưỡng “phát sinh kể từ thời điểm cha, mẹ không sống chung với con hoặc sống chung với con nhưng vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng con, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận khác.” Hệ quả là khi vợ chồng đã ly thân trước khi ly hôn, người trực tiếp nuôi có cơ sở yêu cầu tính từ thời điểm ly thân nếu chứng minh được.

Mức đã định cũng có thể điều chỉnh. Khoản 2 Điều 116 quy định “Khi có lý do chính đáng, mức cấp dưỡng có thể thay đổi.” Lý do có thể là con chuyển cấp học, mắc bệnh dài ngày, hoặc người cấp dưỡng mất việc. Đồng thời, Điều 117 cho phép “Các bên có thể thỏa thuận thay đổi phương thức cấp dưỡng, tạm ngừng cấp dưỡng” khi người cấp dưỡng lâm vào khó khăn kinh tế mà không có khả năng thực hiện; không thỏa thuận được thì yêu cầu Tòa án. Tự ý ngừng trả, không qua thỏa thuận hoặc quyết định của Tòa án, là vi phạm nghĩa vụ.

5. Thỏa thuận không yêu cầu cấp dưỡng khi ly hôn

Trên thực tế, một bên thường đề nghị: “Để tôi nuôi con, anh/chị không phải cấp dưỡng”. Khoản 1 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP quy định khi đó Tòa án “giải thích cho họ việc yêu cầu cấp dưỡng cho con là nhằm bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của con.” Chỉ khi người trực tiếp nuôi có khả năng, điều kiện nuôi dưỡng và việc không yêu cầu là tự nguyện, Tòa án mới không buộc bên kia cấp dưỡng.

Về bản chất, quyền được cấp dưỡng thuộc về con. Vì vậy, Công ty Luật TNHH 7S cho rằng việc không yêu cầu tại thời điểm ly hôn nên được hiểu là chưa thực hiện quyền yêu cầu, không phải miễn vĩnh viễn nghĩa vụ: trường hợp này không thuộc các căn cứ chấm dứt tại Điều 118, và Điều 119 vẫn cho cha, mẹ hoặc người giám hộ quyền yêu cầu Tòa án buộc thực hiện. Thỏa thuận mức quá thấp, đưa ra như điều kiện đổi lấy quyền nuôi con, có thể không được công nhận nếu không bảo đảm quyền lợi của con. Tiêu chí giao con xem tại bài quyền nuôi con sau ly hôn.

6. Không cấp dưỡng cho con xử lý thế nào

Khi người có nghĩa vụ không trả, người trực tiếp nuôi có thể sử dụng các biện pháp theo mức độ tăng dần.

7. Án phí yêu cầu cấp dưỡng

Về chi phí, điểm b khoản 1 Điều 12 Nghị quyết 326/2016/UBTVQH14 ngày 30/12/2016 miễn nộp tiền tạm ứng án phí, án phí cho “Người yêu cầu cấp dưỡng, xin xác định cha, mẹ cho con chưa thành niên, con đã thành niên mất năng lực hành vi dân sự;” Ngược lại, theo điểm a khoản 6 Điều 27, “Người có nghĩa vụ cấp dưỡng định kỳ hoặc một lần theo quyết định của Tòa án phải chịu án phí dân sự sơ thẩm như đối với trường hợp vụ án dân sự không có giá ngạch;” tức 300.000 đồng; nếu các bên thỏa thuận được mức và phương thức trước khi mở phiên tòa, người có nghĩa vụ chịu 50% (điểm b khoản 6 Điều 27). Có thể ước tính bằng tiện ích Tính án phí Tòa án.

8. Lưu ý

8.1. Chế tài, rủi ro

Người chậm trả có thể bị trừ thu nhập, phạt tiền đến 10.000.000 đồng và, nếu tái phạm sau xử phạt, bị truy cứu trách nhiệm hình sự. Ở chiều ngược lại, yêu cầu mức cao mà không chứng minh được thu nhập của bên kia và nhu cầu của con có thể chỉ được chấp nhận một phần.

8.2. Tác động theo nhóm chủ thể

Từ đây phát sinh những tác động khác nhau:

a) Đối với người trực tiếp nuôi con: được miễn án phí; nên lập bảng chi phí thực tế của con kèm hóa đơn, biên lai;

b) Đối với người cấp dưỡng: có quyền yêu cầu giảm mức hoặc tạm ngừng khi khó khăn, nhưng phải qua thỏa thuận hoặc Tòa án;

c) Đối với người hưởng lương, lương hưu: tiền cấp dưỡng có thể bị khấu trừ trực tiếp qua người sử dụng lao động hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội.

8.3. Khuyến nghị của Luật 7S

Trên cơ sở đó, Luật 7S cho rằng mức cấp dưỡng nên được dựng từ bảng nhu cầu có chứng từ của con và tài liệu thu nhập của người cấp dưỡng; thỏa thuận nên ghi rõ mức, phương thức, ngày thanh toán, tài khoản nhận và cơ chế điều chỉnh khi con chuyển cấp học. Khi bên kia không thực hiện, nên đi đúng trình tự thi hành án, xử phạt rồi mới tố giác hình sự để mỗi bước tạo chứng cứ cho bước sau. Phạm vi hỗ trợ của luật sư xem tại dịch vụ luật sư ly hôn; để trao đổi về hồ sơ của mình, gọi 0877 523 888 hoặc nhắn Zalo.

9. Ví dụ tình huống

Để minh họa cách áp dụng các quy định về mức cấp dưỡng, dưới đây là một tình huống giả định; mọi số liệu chỉ nhằm minh họa.

Chị A và anh B ly hôn tại Hà Nội, con chung 06 tuổi do chị A nuôi. Anh B cư trú tại vùng I, thu nhập 25.000.000 đồng/tháng; chị A chứng minh chi phí thiết yếu của con khoảng 8.000.000 đồng/tháng bằng biên lai, hóa đơn. Giả định Tòa án quyết định anh B cấp dưỡng 4.000.000 đồng/tháng; mức này cao hơn ngưỡng 2.655.000 đồng nên phù hợp khoản 2 Điều 7 Nghị quyết 01/2024/NQ-HĐTP. Anh B chịu án phí cấp dưỡng 300.000 đồng; chị A được miễn.

Giả định sau 08 tháng anh B ngừng trả, tổng số chậm trả 32.000.000 đồng. Chị A yêu cầu thi hành án và đề nghị trừ vào lương của anh B; nếu anh B tiếp tục trốn tránh sau khi đã bị phạt theo Điều 43 Nghị định 282/2025/NĐ-CP, hành vi có thể bị xem xét theo Điều 186 Bộ luật Hình sự. Kết quả cụ thể phụ thuộc vào chứng cứ và đánh giá của cơ quan có thẩm quyền.

10. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là những câu hỏi Luật 7S thường nhận được về mức cấp dưỡng nuôi con.

a) Mức cấp dưỡng nuôi con tối thiểu là bao nhiêu?

Luật Hôn nhân và gia đình không quy định mức tối thiểu; khi Tòa án quyết định, mức không thấp hơn một nửa tháng lương tối thiểu vùng nơi người cấp dưỡng cư trú, cho mỗi con mỗi tháng.

b) Mẹ tái hôn thì cha có được ngừng cấp dưỡng không?

Không. Trường hợp này không thuộc các căn cứ chấm dứt tại Điều 118 Luật Hôn nhân và gia đình.

c) Đã thỏa thuận không cấp dưỡng khi ly hôn, nay có yêu cầu được không?

Có thể yêu cầu theo Điều 119; người yêu cầu cấp dưỡng được miễn án phí.

Tác giả: LS. Nguyễn Hữu Hiệp

11. Phụ lục căn cứ pháp luật

Để tiện tra cứu, các văn bản và điều khoản được dẫn trong bài được tổng hợp tại bảng sau.

Bài viết cung cấp thông tin pháp luật tại thời điểm cập nhật, không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể; quy định có thể thay đổi sau ngày cập nhật.

Liên hệ Luật 7S: 0877 523 888 – lienhe@7slaw.vn