Trang chủ » Thứ tự áp dụng pháp luật trong hợp đồng thương mại

Thứ tự áp dụng pháp luật trong hợp đồng thương mại

19/12/2018 54.324 lượt xem

(Luat7s.com) – Một hợp đồng thương mại có thể đồng thời chịu sự điều chỉnh của luật chuyên ngành, Luật Thương mại, Bộ luật Dân sự và cả thói quen, tập quán. Xác định đúng thứ tự áp dụng giúp doanh nghiệp biết điều khoản nào có hiệu lực khi các quy định chồng lấn.

1. Luật Thương mại, luật chuyên ngành và Bộ luật Dân sự

Luật Thương mại xác lập quan hệ ưu tiên giữa ba nhóm văn bản.

1. Hoạt động thương mại phải tuân theo Luật thương mại và pháp luật có liên quan. 2. Hoạt động thương mại đặc thù được quy định trong luật khác thì áp dụng quy định của luật đó. 3. Hoạt động thương mại không được quy định trong Luật thương mại và trong các luật khác thì áp dụng quy định của Bộ luật dân sự. (Điều 4 Luật Thương mại số 36/2005/QH11)

Ví dụ: hợp đồng thi công xây dựng áp dụng trước Luật Xây dựng và văn bản hướng dẫn về hợp đồng xây dựng; hợp đồng kinh doanh bảo hiểm áp dụng Luật Kinh doanh bảo hiểm.

2. Điều ước quốc tế và pháp luật nước ngoài

Với giao dịch có yếu tố nước ngoài, điều ước quốc tế được ưu tiên.

Trường hợp điều ước quốc tế mà Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam là thành viên có quy định áp dụng pháp luật nước ngoài, tập quán thương mại quốc tế hoặc có quy định khác với quy định của Luật này thì áp dụng quy định của điều ước quốc tế đó. (Khoản 1 Điều 5 Luật Thương mại số 36/2005/QH11)

Việt Nam là thành viên Công ước Viên 1980 về hợp đồng mua bán hàng hóa quốc tế (CISG) từ ngày 01/01/2017; do đó, hợp đồng mua bán hàng hóa với thương nhân tại quốc gia thành viên có thể chịu sự điều chỉnh của CISG nếu các bên không loại trừ.

3. Thói quen và tập quán thương mại

Khi luật và hợp đồng không quy định, thói quen và tập quán lấp khoảng trống.

Trừ trường hợp có thoả thuận khác, các bên được coi là mặc nhiên áp dụng thói quen trong hoạt động thương mại đã được thiết lập giữa các bên đó mà các bên đã biết hoặc phải biết nhưng không được trái với quy định của pháp luật. (Điều 12 Luật Thương mại số 36/2005/QH11)

Trường hợp pháp luật không có quy định, các bên không có thoả thuận và không có thói quen đã được thiết lập giữa các bên thì áp dụng tập quán thương mại nhưng không được trái với những nguyên tắc quy định trong Luật này và trong Bộ luật dân sự. (Điều 13 Luật Thương mại số 36/2005/QH11)

4. Số liệu thực tiễn

Tranh chấp về luật áp dụng xuất hiện nhiều trong vụ việc có yếu tố nước ngoài.

a) Năm 2025, 48,5% vụ tranh chấp VIAC thụ lý có yếu tố nước ngoài

b) Năm 2025, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) thụ lý 532 vụ tranh chấp mới, tăng 11,2%; mua bán hàng hóa chiếm 24%, xây dựng 23%, bất động sản 20%

5. Lưu ý

Từ các quy định trên, có thể rút ra một số lưu ý cho doanh nghiệp như sau.

a) Kiểm tra luật chuyên ngành trước khi soạn các điều khoản phạt, thanh toán, nghiệm thu

b) Nếu không muốn áp dụng CISG, hợp đồng cần ghi rõ việc loại trừ

c) Thói quen giao dịch lặp lại có thể trở thành nghĩa vụ; nên ghi nhận bằng văn bản các thay đổi so với hợp đồng gốc

Nguồn số liệu, vụ việc: VIAC, Thống kê hoạt động giải quyết tranh chấp năm 2025 (12/5/2026); Báo Thanh Tra dẫn báo cáo công tác Tòa án nhân dân.

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin chung về quy định pháp luật tại thời điểm đăng tải và không phải là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Các văn bản pháp luật được dẫn chiếu có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế sau ngày đăng; Quý khách nên tham vấn luật sư trước khi áp dụng nội dung bài viết vào trường hợp của mình.

Doanh nghiệp cần xác định luật áp dụng cho hợp đồng thương mại, xem thêm Dịch vụ tư vấn, soạn thảo và rà soát hợp đồng của Luật 7S.

Đọc thêm

Bài Viết Nên Đọc

Thẻ tag: áp dụng pháp luật hợp đồng thương mại Luật Thương mại 2005 tập quán thương mại