Quy định về các loại hợp đồng trong lĩnh vực thương mại

Luật Thương mại có hiệu lực từ ngày 01/01/2006, được hợp nhất mới nhất tại Văn bản hợp nhất số 113/VBHN-VPQH ngày 27/8/2025. Hoạt động thương mại là hoạt động nhằm mục đích sinh lợi, bao gồm mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ, đầu tư, xúc tiến thương mại và các hoạt động nhằm mục đích sinh lợi khác (khoản 1 Điều 3).

1. Các nhóm hợp đồng thương mại chính

Mỗi loại hợp đồng được Luật Thương mại quy định trong một chương hoặc mục riêng.

2. Phân biệt các hợp đồng trung gian thương mại

Đại diện, môi giới, ủy thác và đại lý đều là trung gian, nhưng khác nhau ở danh nghĩa giao kết với khách hàng.

a) Đại diện cho thương nhân: bên đại diện nhân danh bên giao đại diện

b) Môi giới: bên môi giới chỉ làm trung gian, không được tham gia thực hiện hợp đồng giữa các bên được môi giới, trừ khi được ủy quyền (khoản 4 Điều 151)

c) Ủy thác: bên nhận ủy thác mua bán hàng hóa với danh nghĩa của mình (Điều 155)

d) Đại lý: bên đại lý nhân danh chính mình mua, bán hàng hóa hoặc cung ứng dịch vụ của bên giao đại lý (Điều 166)

3. Số liệu thực tiễn

Quy mô giao dịch thương mại tăng nhanh kéo theo số lượng tranh chấp hợp đồng.

a) Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 9 tháng năm 2026 đạt 888,02 tỷ USD, tăng 30,4% so với cùng kỳ

b) Năm 2025, Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIAC) thụ lý 532 vụ tranh chấp mới, tăng 11,2%; mua bán hàng hóa chiếm 24%, xây dựng 23%, bất động sản 20%

4. Lưu ý

Từ các quy định trên, có thể rút ra một số lưu ý cho doanh nghiệp như sau.

a) Tên gọi hợp đồng không quyết định bản chất; cơ quan giải quyết tranh chấp sẽ xem xét quyền, nghĩa vụ thực tế để xác định loại hợp đồng

b) Với các hợp đồng bắt buộc văn bản, nên ký kết bằng văn bản hoặc hợp đồng điện tử có chữ ký số

c) Với hợp đồng trung gian, nên quy định rõ thời điểm phát sinh quyền hưởng thù lao

Nguồn số liệu, vụ việc: Cục Thống kê, Thông cáo báo chí tình hình kinh tế – xã hội quý III và 9 tháng năm 2026 (02/10/2026); VIAC, Thống kê hoạt động giải quyết tranh chấp năm 2025 (12/5/2026).