Những điểm mới của Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2025

(Luat7s.com) – Ngày 10/12/2025, Quốc hội thông qua Luật số 131/2025/QH15 sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, có hiệu lực từ ngày 01/4/2026. Đây là lần sửa đổi lớn với hơn 70 điều khoản được điều chỉnh, rút ngắn hàng loạt thời hạn thủ tục, mở rộng đối tượng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp và lần đầu đặt nền pháp lý cho tài sản trí tuệ do trí tuệ nhân tạo hỗ trợ tạo ra. Đáng chú ý, luật mới không chỉ nâng trần bồi thường do Tòa án ấn định từ 500 triệu lên 01 tỷ đồng mà còn bổ sung cơ chế thẩm định nhanh trong 03 tháng cho nhãn hiệu và kiểu dáng.

Trước hết, bảng dưới đây tóm tắt những thay đổi quan trọng nhất; từng nội dung được phân tích ở các mục tiếp theo:

1. Thủ tục xác lập quyền nhanh và gọn hơn

Về mặt pháp lý, thay đổi lớn nhất nằm ở quy trình xử lý đơn. Luật bãi bỏ bước ra quyết định chấp nhận đơn hợp lệ: đơn đáp ứng yêu cầu về hình thức được coi là hợp lệ và chuyển sang công bố (Điều 109 sửa đổi). Đơn bị từ chối vì không hợp lệ về hình thức được coi là chưa nộp, nhưng vẫn có thể dùng làm căn cứ hưởng quyền ưu tiên cho đơn nộp sau.

Tiếp đến, thời hạn yêu cầu thẩm định nội dung đơn sáng chế giảm từ 42 tháng xuống 36 tháng kể từ ngày nộp đơn hoặc ngày ưu tiên (Điều 113 sửa đổi). Đồng thời, luật bổ sung cơ chế thẩm định nhanh: người nộp đơn sáng chế, nhãn hiệu thuộc trường hợp do Chính phủ quy định có thể yêu cầu thẩm định nội dung hoàn thành trong 03 tháng (Điều 119 sửa đổi). Cơ chế này cần nghị định hướng dẫn trước khi áp dụng trên thực tế.

2. Mở rộng đối tượng bảo hộ kiểu dáng công nghiệp

Kiểu dáng công nghiệp theo định nghĩa mới là hình dáng bên ngoài của toàn bộ hoặc một phần sản phẩm, thể hiện dưới dạng vật lý hoặc phi vật lý (khoản 13 Điều 4 sửa đổi). Nói cách khác, họa tiết là một bộ phận của sản phẩm, giao diện người dùng, biểu tượng đồ họa hay vật phẩm trong trò chơi điện tử đều có thể đăng ký bảo hộ. Thời gian ân hạn về tính mới cũng được nới: việc bộc lộ công khai trong vòng 06 tháng trước ngày nộp đơn không làm mất tính mới, không còn giới hạn ở một số hình thức bộc lộ như trước.

3. Trí tuệ nhân tạo và tài sản trí tuệ

Lần đầu tiên, luật giao Chính phủ quy định việc phát sinh, xác lập quyền sở hữu trí tuệ đối với đối tượng được tạo ra với sự hỗ trợ của hệ thống trí tuệ nhân tạo (Điều 6 sửa đổi). Công chúng được sử dụng dữ liệu về các đối tượng sở hữu trí tuệ đã công bố cho nghiên cứu khoa học, thử nghiệm và huấn luyện AI. Doanh nghiệp công nghệ cần theo dõi nghị định hướng dẫn để xác định quyền đối với sản phẩm do AI hỗ trợ tạo ra.

4. Thực thi quyền mạnh hơn

a) mức bồi thường thiệt hại vật chất do Tòa án ấn định, khi không xác định được theo các căn cứ luật định, tăng từ tối đa 500 triệu đồng lên tối đa 01 tỷ đồng (điểm d khoản 1 Điều 205 sửa đổi);

b) bổ sung biện pháp khắc phục và biện pháp khẩn cấp tạm thời đối với hành vi xâm phạm trên không gian mạng;

c) hàng hóa giả mạo nhãn hiệu, hàng sao chép lậu bị buộc tiêu hủy;

d) nguyên tắc nộp đơn đầu tiên trở thành căn cứ hủy hiệu lực văn bằng cho cả sáng chế, nhãn hiệu và kiểu dáng công nghiệp.

5. Doanh nghiệp cần làm gì trước ngày 01/4/2026

Trên cơ sở đó, 7SLAW cho rằng doanh nghiệp nên rà soát danh mục tài sản trí tuệ và kế hoạch nộp đơn: đơn sáng chế nên tính lại mốc 36 tháng; sản phẩm số, giao diện ứng dụng nên được cân nhắc đăng ký kiểu dáng theo định nghĩa mới; hợp đồng với đơn vị phát triển phần mềm, thiết kế nên bổ sung điều khoản về quyền đối với sản phẩm do AI hỗ trợ tạo ra. Doanh nghiệp cần tư vấn chi tiết có thể tham khảo dịch vụ sở hữu trí tuệ của Luật 7S.

Phụ lục căn cứ pháp luật

Để tiện tra cứu, các văn bản được dẫn trong bài được tổng hợp tại bảng sau.

Tác giả: Nguyễn Thị Bích Duyên

Bài viết cung cấp thông tin pháp lý chung tại thời điểm cập nhật và không thay thế ý kiến tư vấn cho từng trường hợp cụ thể.