Thành lập công ty FDI trước khi có GCNĐKĐT theo Luật Đầu tư 2025

Cập nhật: 12/10/2026

Để tiện theo dõi, bảng dưới đây tóm tắt cơ chế mới; từng nội dung được phân tích ở các mục tiếp theo.

1. Điều gì đã thay đổi

Điểm xuất phát là trình tự cũ. Theo Luật Đầu tư số 61/2020/QH14, nhà đầu tư nước ngoài phải có dự án và Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư rồi mới được lập công ty, trừ doanh nghiệp nhỏ và vừa khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư khởi nghiệp sáng tạo (điểm b khoản 1 Điều 22). Trong thời gian chờ, nhà đầu tư chưa có pháp nhân để thuê văn phòng, tuyển người hay ký hợp đồng chuẩn bị.

Luật Đầu tư số 143/2025/QH15 bỏ rào cản này. Nhà đầu tư nước ngoài được thành lập tổ chức kinh tế trước khi thực hiện thủ tục cấp, điều chỉnh Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, và phải đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường ngay khi thành lập (khoản 2 Điều 19).

Cụ thể, Nghị định số 96/2026/NĐ-CP đặt ra ba quy tắc vận hành:

a) giấy đề nghị đăng ký doanh nghiệp phải có cam kết đáp ứng điều kiện tiếp cận thị trường (khoản 3 Điều 72);

b) trong 12 tháng kể từ ngày thành lập, tổ chức kinh tế phải hoàn thành thủ tục cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và chỉ được thực hiện dự án sau đó (khoản 4 Điều 72);

c) vốn điều lệ không nhất thiết bằng vốn đầu tư của dự án (khoản 5 Điều 72).

Đồng thời, pháp luật đăng ký doanh nghiệp và ngoại hối đã được điều chỉnh theo. Nghị định số 296/2026/NĐ-CP ngày 23/7/2026 bỏ yêu cầu nộp bản sao Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trong hồ sơ đăng ký doanh nghiệp đối với trường hợp này. Thông tư số 38/2026/TT-NHNN cho phép mở tài khoản vốn đầu tư trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, nhưng chỉ để nhận vốn góp, chi phí hình thành dự án và hoàn trả vốn.

2. Quy trình áp dụng

Từ góc độ triển khai, cơ chế mới vận hành theo bốn bước.

Hồ sơ và trình tự từng thủ tục được hướng dẫn chi tiết tại các bài thành lập doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, thủ tục xin cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư và thủ tục đăng ký nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần. Danh sách ngành, nghề nhà đầu tư nước ngoài cần tránh được tổng hợp tại bài ngành nghề kinh doanh cấm nhà đầu tư nước ngoài.

3. Những điểm còn bỏ ngỏ

Tuy nhiên, khi trình tự bị đảo ngược, một số quy định thiết kế cho mô hình cũ chưa theo kịp. Doanh nghiệp cần nắm rõ bốn khoảng trống sau.

3.1. Cam kết không được thẩm tra khi đăng ký

Công văn số 5427/BTC-DNTN ngày 29/4/2026 của Bộ Tài chính xác định cơ quan đăng ký kinh doanh không xem xét nội dung cam kết tiếp cận thị trường khi cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Nói cách khác, công ty vẫn được lập dù ngành, nghề thuộc diện hạn chế. Sai sót chỉ lộ ra khi xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, lúc doanh nghiệp đã phát sinh chi phí.

3.2. Hết 12 tháng thì điều gì xảy ra

Điều 72 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP đặt nghĩa vụ 12 tháng nhưng không trực tiếp quy định hậu quả khi quá hạn. Văn bản cũng chưa làm rõ “hoàn thành thủ tục” là đã nộp hồ sơ hợp lệ hay đã nhận Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư. Nếu hiểu theo cách thứ hai, doanh nghiệp gánh cả rủi ro do cơ quan nhà nước xử lý chậm.

3.3. Ranh giới giữa chuẩn bị và thực hiện dự án

Doanh nghiệp đã có mã số thuế nhưng chưa được “thực hiện dự án”. Pháp luật chưa định nghĩa khái niệm này. Câu hỏi thực tế là doanh nghiệp có được thuê nhà xưởng, tuyển lao động, nhập khẩu thiết bị hay xuất hóa đơn trong giai đoạn này hay không.

3.4. Hai lịch góp vốn song song

Luật Doanh nghiệp yêu cầu góp đủ vốn điều lệ trong 90 ngày kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tiến độ góp vốn dự án lại ghi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cấp sau. Nếu dự án bị từ chối, việc hoàn trả vốn phải đi qua thủ tục giảm vốn hoặc giải thể theo Luật Doanh nghiệp.

4. Lưu ý

N.1. Rủi ro pháp lý

Rủi ro lớn nhất là một pháp nhân tồn tại hợp pháp nhưng không có dự án. Nếu bị từ chối cấp Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư, doanh nghiệp có thể phải tái cấu trúc ngành, nghề hoặc giải thể, trong khi vẫn chịu nghĩa vụ thuế, lao động và hợp đồng đã ký. Ngoài ra, Nghị định số 296/2026/NĐ-CP cấm đứng tên thay người khác để góp vốn. Vì vậy, cấu trúc nhờ cá nhân Việt Nam đứng tên lập công ty trước rồi chuyển nhượng lại không còn là lựa chọn an toàn.

N.2. Tác động theo nhóm chủ thể

Từ đây phát sinh tác động khác nhau với từng nhóm:

a) nhà đầu tư trong ngành đã mở cửa hoàn toàn (thương mại, công nghệ thông tin, tư vấn quản lý) có thể có pháp nhân sớm hơn đáng kể;

b) nhà đầu tư trong ngành tiếp cận thị trường có điều kiện chịu rủi ro cao nhất, vì sai sót chỉ bị phát hiện ở bước cuối;

c) ngân hàng, đối tác và nhà cung cấp cần kiểm tra thêm tình trạng Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư khi giao dịch với doanh nghiệp mới thành lập.

N.3. Khuyến nghị

Trên cơ sở đó, 7SLAW cho rằng doanh nghiệp nên áp dụng các biện pháp sau:

a) chỉ chọn cơ chế thành lập trước với ngành, nghề không thuộc Danh mục ngành, nghề hạn chế tiếp cận thị trường;

b) rà soát cam kết quốc tế bằng văn bản trước khi ký cam kết, lưu kết quả làm chứng cứ thiện chí;

c) chuẩn bị hồ sơ dự án song song và nộp trong 03 đến 06 tháng đầu để dự phòng yêu cầu bổ sung;

d) đăng ký vốn điều lệ ban đầu vừa đủ chi phí chuẩn bị;

đ) không phát sinh doanh thu từ ngành, nghề của dự án trước khi có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư.

5. Ví dụ tình huống

Để minh họa cách áp dụng cơ chế mới, dưới đây là hai tình huống thường gặp.

a) Một nhà đầu tư Singapore lập công ty tư vấn quản lý 100% vốn. Ngành này không thuộc diện hạn chế, nên doanh nghiệp có thể đăng ký trước, thuê văn phòng, tuyển nhân sự và nộp hồ sơ dự án trong tháng thứ hai.

b) Một nhà đầu tư Hàn Quốc lập công ty có ngành, nghề thuộc diện tiếp cận thị trường có điều kiện, ví dụ ngành chỉ cho phép đầu tư theo hình thức liên doanh. Công ty vẫn được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Tuy nhiên, công ty có nguy cơ bị từ chối ở bước đăng ký dự án nếu cấu trúc 100% vốn không đáp ứng điều kiện.

6. Câu hỏi thường gặp

Dưới đây là những câu hỏi 7SLAW thường nhận được từ nhà đầu tư về cơ chế này.

a) Nhà đầu tư nước ngoài có bắt buộc phải thành lập công ty trước không?
Không. Đây là quyền lựa chọn. Nhà đầu tư vẫn có thể xin Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư trước rồi mới thành lập doanh nghiệp (khoản 2 Điều 72 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP).

b) Sau khi thành lập, doanh nghiệp có được bổ sung ngành, nghề ngay không?
Không. Doanh nghiệp chỉ được bổ sung ngành, nghề khác sau khi đã có Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (khoản 4 Điều 72 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP).

c) Vốn điều lệ có phải bằng vốn đầu tư của dự án không?
Không. Vốn điều lệ không nhất thiết bằng vốn đầu tư; doanh nghiệp góp vốn và huy động vốn theo tiến độ ghi tại Giấy chứng nhận đăng ký đầu tư (khoản 5 Điều 72 Nghị định số 96/2026/NĐ-CP).

d) Có thể nhờ người Việt Nam đứng tên lập công ty trước không?
Không nên. Nghị định số 296/2026/NĐ-CP cấm đứng tên thay người khác để góp vốn vào doanh nghiệp.

Tác giả: Nguyễn Thị Hoài Thương

Phụ lục: Căn cứ pháp luật

Để tiện tra cứu, các văn bản và điều khoản được dẫn trong bài được tổng hợp tại bảng sau.

Bài viết mang tính tham khảo, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho từng trường hợp cụ thể.