Quy định về xử lý nợ lương, nợ bảo hiểm xã hội và nợ thuế khi doanh nghiệp phá sản

(Luat7s.com) – Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15 được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 quy định lại thứ tự thanh toán các khoản nợ lương, bảo hiểm xã hội, nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước khi doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản; đồng thời bổ sung cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội vào nhóm chủ thể nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản.

Xử lý nợ lương, nợ BHXH và nợ thuế khi doanh nghiệp phá sản

Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 01/3/2026, thay thế Luật Phá sản số 51/2014/QH13; riêng khoản 3 Điều 38 có hiệu lực từ ngày 01/7/2026. Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán (khoản 2 Điều 5). Phá sản là tình trạng của doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán và đã có quyết định tuyên bố phá sản của Tòa án (khoản 4 Điều 5).

1. Thứ tự phân chia tài sản khi tuyên bố phá sản

Câu hỏi đầu tiên của người lao động, cơ quan thuế và chủ nợ khi doanh nghiệp phá sản là ai được thanh toán trước. Luật trả lời bằng một thứ tự ưu tiên cố định như sau.

Trường hợp Thẩm phán ra quyết định tuyên bố doanh nghiệp, hợp tác xã phá sản, tài sản được phân chia theo thứ tự sau (khoản 1 Điều 46):

a) Chi phí phá sản;

b) Khoản nợ lương;

c) Khoản nợ bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế, bảo hiểm tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp;

d) Trợ cấp thôi việc và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động đã ký kết;

đ) Khoản nợ phát sinh nhằm mục đích phục hồi hoạt động kinh doanh;

e) Nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước;

g) Khoản nợ không có bảo đảm phải trả cho chủ nợ trong danh sách chủ nợ; khoản nợ có bảo đảm chưa được thanh toán do giá trị tài sản bảo đảm không đủ thanh toán nợ.

Trường hợp giá trị tài sản không đủ để thanh toán theo thứ tự trên, từng đối tượng cùng một thứ tự ưu tiên được thanh toán theo tỷ lệ phần trăm tương ứng với số nợ (khoản 3 Điều 46). Trong thủ tục phục hồi, kế hoạch thanh toán các khoản nợ phải ưu tiên chi phí phục hồi, sau đó là khoản nợ tiền lương, bảo hiểm xã hội, trợ cấp thôi việc và quyền lợi khác của người lao động (khoản 2 Điều 28).

2. Quyền nộp đơn của cơ quan quản lý thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội

Bên cạnh thứ tự thanh toán, Luật còn trao cho cơ quan thuế và cơ quan bảo hiểm xã hội công cụ chủ động đưa doanh nghiệp nợ đọng kéo dài ra Tòa án.

Cơ quan quản lý thuế có quyền, nghĩa vụ nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản đối với doanh nghiệp, hợp tác xã theo quy định của pháp luật về quản lý thuế (Điều 38).

Cơ quan bảo hiểm xã hội có quyền nộp đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản khi đã thông báo đôn đốc đối với khoản chậm, trốn đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc, bảo hiểm thất nghiệp, bảo hiểm y tế nhưng không có phản hồi trong 03 năm liên tiếp gần nhất (Điều 38).

Ngân sách nhà nước bảo đảm tạm ứng chi phí phá sản khi người nộp đơn là người lao động, công đoàn, cơ quan quản lý thuế, cơ quan bảo hiểm xã hội; hoặc khi doanh nghiệp, hợp tác xã không còn tài sản hoặc tài sản không đủ để nộp lệ phí, tạm ứng chi phí và thanh toán chi phí phá sản (Điều 20).

3. Điều kiện xóa nợ thuế đối với doanh nghiệp phá sản

Một câu hỏi thường gặp là doanh nghiệp phá sản có được xóa nợ thuế hay không. Câu trả lời là có, nhưng chỉ khi đáp ứng điều kiện chặt chẽ.

Luật Quản lý thuế năm 2025, có hiệu lực từ ngày 01/7/2026, quy định doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản được xóa tiền thuế nợ khi đã thực hiện thanh toán các khoản nợ theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản mà không còn tài sản.

Chủ doanh nghiệp tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên, hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh đã được xóa tiền thuế nợ phải hoàn trả khoản tiền thuế nợ đã được xóa trước khi quay lại sản xuất, kinh doanh hoặc thành lập cơ sở sản xuất, kinh doanh mới.

4. Giao dịch bị coi là vô hiệu và hạn chế quyền của người quản lý

Để thứ tự ưu tiên thanh toán không bị vô hiệu hóa bằng việc tẩu tán tài sản trước khi phá sản, Luật đặt thêm hai cơ chế kiểm soát.

Giao dịch thực hiện trong thời gian 06 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản bị coi là vô hiệu nếu thuộc các trường hợp: chuyển nhượng tài sản không theo giá thị trường; tặng cho tài sản; chuyển khoản nợ không có bảo đảm thành nợ có bảo đảm; thanh toán hoặc bù trừ có lợi cho một chủ nợ; giao dịch không nhằm mục đích tìm kiếm lợi nhuận; giao dịch khác nhằm tẩu tán tài sản. Đối với giao dịch với người có liên quan, thời hạn này là 18 tháng (Điều 49).

Người giữ chức vụ quản lý của doanh nghiệp, hợp tác xã bị tuyên bố phá sản mà cố ý vi phạm quy định của Luật có thể bị Thẩm phán quyết định không được quyền thành lập doanh nghiệp, hợp tác xã, làm người quản lý doanh nghiệp, hợp tác xã trong thời hạn 03 năm kể từ ngày Tòa án có quyết định tuyên bố phá sản (Điều 84).

5. Số liệu thực tiễn

Các con số dưới đây cho thấy nợ lương, nợ bảo hiểm và hiệu quả thu hồi nợ là vấn đề thực tế, không chỉ là quy định trên giấy.

Thứ tự phân chia tài sản khi tuyên bố phá sản (Điều 46)

a) Tiền nợ bảo hiểm xã hội khó thu hồi tại các doanh nghiệp phá sản, giải thể, ngừng hoạt động, chủ bỏ trốn hơn 4.000 tỷ đồng (thông tin tại công văn của Bộ Công an gửi Bộ Tài chính, tháng 12/2025).

b) Từ ngày 01/01/2015 đến ngày 30/9/2023, các Tòa án đã thụ lý 1.510 vụ việc phá sản, trong đó chỉ có 150 vụ việc được ra quyết định tuyên bố phá sản (khoảng 9,9%).

c) Cùng giai đoạn, cơ quan thi hành án dân sự thụ lý 324 vụ việc phá sản với số tiền phải thi hành 2.198,8 tỷ đồng; tỷ lệ thi hành xong đạt 31,68% về việc và 87,90% về tiền.

d) Vụ việc Công ty Phương Nam (Sóc Trăng) bị tuyên bố phá sản năm 2023 có 321 chủ nợ với tổng số nợ hơn 3.600 tỷ đồng; tài sản được thanh lý, bán đấu giá và phân chia theo thứ tự luật định.

6. Lưu ý

Từ các quy định và số liệu nêu trên, có thể rút ra một số tác động và lưu ý đối với từng nhóm chủ thể như sau.

6.1. Đối với doanh nghiệp và người quản lý doanh nghiệp

a) Phá sản không xóa được nợ lương và nợ bảo hiểm xã hội theo cách doanh nghiệp tự lựa chọn; tài sản còn lại được dùng để thanh toán các khoản này ngay sau chi phí phá sản, trước nghĩa vụ thuế và các chủ nợ thông thường.

b) Nợ thuế chỉ được xóa sau khi tài sản đã được phân chia hết theo Luật; doanh nghiệp bỏ địa chỉ kinh doanh hoặc nợ thuế kéo dài có thể bị cơ quan thuế chủ động nộp đơn yêu cầu phá sản.

c) Doanh nghiệp nên rà soát toàn bộ giao dịch trong 18 tháng gần nhất, đặc biệt giao dịch với người có liên quan, trước khi nộp đơn.

6.2. Đối với người lao động

a) Người lao động, công đoàn được nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản mà không phải tự chịu tạm ứng chi phí phá sản.

b) Người lao động nên lưu giữ hợp đồng lao động, bảng lương, xác nhận công nợ để chứng minh khoản nợ khi gửi giấy đòi nợ.

6.3. Đối với chủ nợ thương mại

a) Khoản nợ không có bảo đảm xếp sau nghĩa vụ đối với người lao động và nghĩa vụ tài chính đối với Nhà nước, nên khả năng thu hồi có thể thấp.

b) Khoản thanh toán nhận từ doanh nghiệp có dấu hiệu mất khả năng thanh toán có thể bị xem xét là giao dịch vô hiệu nếu có lợi cho một chủ nợ.

Lưu ý thực hiện: thời hạn gửi giấy đòi nợ, thành phần hồ sơ và thẩm quyền theo lãnh thổ của Tòa án nhân dân khu vực cần được kiểm tra theo văn bản hướng dẫn hiện hành tại thời điểm thực hiện.

Phụ lục: Căn cứ pháp luật

Căn cứNội dung trích dẫn
Khoản 2 Điều 5 Luật Phục hồi, phá sản số 142/2025/QH15, ngày 11/12/2025, hiệu lực 01/3/2026Doanh nghiệp, hợp tác xã mất khả năng thanh toán là doanh nghiệp, hợp tác xã không thực hiện nghĩa vụ thanh toán khoản nợ sau thời hạn 06 tháng kể từ ngày đến hạn thanh toán.
Khoản 2 Điều 48 Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, ngày 20/11/2019, hiệu lực 01/01/2021Tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, trợ cấp thôi việc và các quyền lợi khác của người lao động theo thỏa ước lao động tập thể, hợp đồng lao động được ưu tiên thanh toán trong trường hợp doanh nghiệp, hợp tác xã bị chấm dứt hoạt động, bị giải thể, phá sản.
Luật Quản lý thuế năm 2025, hiệu lực 01/7/2026 (trường hợp được xóa nợ thuế)Doanh nghiệp, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã bị Tòa án tuyên bố phá sản và đã thực hiện thanh toán các khoản nợ theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản mà không còn tài sản

Nguồn số liệu: VnExpress (30/12/2025); Báo Pháp Luật TP.HCM (22/10/2024) dẫn dự thảo Báo cáo tổng kết thi hành Luật Phá sản năm 2014 của Tòa án nhân dân tối cao; Báo Công an nhân dân (13/6/2023).

Lưu ý: Bài viết chỉ nhằm cung cấp thông tin chung về quy định pháp luật tại thời điểm đăng tải và không phải là ý kiến tư vấn pháp lý cho bất kỳ trường hợp cụ thể nào. Các văn bản pháp luật được dẫn chiếu có thể đã được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế sau ngày đăng; Quý khách nên tham vấn luật sư trước khi áp dụng nội dung bài viết vào trường hợp của mình.

Doanh nghiệp đang gặp khó khăn về khả năng thanh toán hoặc cần thu hồi nợ từ doanh nghiệp mất khả năng thanh toán, xem thêm Dịch vụ tư vấn phục hồi, phá sản doanh nghiệp của Luật 7S.

Tác giả: , Giám đốc Luật 7S

Chia sẻ bài viết:FacebookLinkedIn
Zalo

Đọc thêm

Thẻ tag: giao dịch vô hiệuLuật Phục hồi phá sản 2025nợ bảo hiểm xã hộinợ lươngphá sản doanh nghiệpxóa nợ thuế

Video Luật 7S

HN: 0877523888
HCM: 0911.173.322
Đăng nhập / Đăng ký Báo giá

Đầu tư nước ngoài

Thành lập công ty vốn nước ngoài, văn phòng đại diện, chi nhánh, điều chỉnh dự án, góp vốn và đầu tư ra nước ngoài.

Xem thêm

Giấy phép kinh doanh

Giấy phép con cho ngành nghề kinh doanh có điều kiện; công bố thực phẩm, mỹ phẩm, tiêu chuẩn cơ sở, kiểm nghiệm và mã số mã vạch.

Xem thêm

Người nước ngoài

Giấy phép lao động, visa, thẻ tạm trú, công văn nhập cảnh, lý lịch tư pháp và giấy tờ cho người nước ngoài.

Xem thêm

Sở hữu trí tuệ

Nhãn hiệu, kiểu dáng, bản quyền, chuyển giao công nghệ, nhượng quyền và xử lý xâm phạm.

Xem thêm

Tư vấn pháp luật

Tư vấn pháp lý thường xuyên, soạn thảo và rà soát hợp đồng cho doanh nghiệp.

Xem thêm

Thuế và kiểm toán

Tư vấn thuế, quyết toán, thuế cho văn phòng đại diện và kết nối kiểm toán độc lập.

Xem thêm

Tranh chấp và tố tụng

Đại diện tại Tòa án, Trọng tài; thu hồi nợ; tranh chấp lao động, thương mại và công nghệ.

Xem thêm

Dịch vụ luật sư

Luật sư riêng cho doanh nghiệp, chủ doanh nghiệp và luật sư cho cá nhân, gia đình.

Xem thêm
Chưa rõ dịch vụ phù hợp? Luật sư Luật 7S tư vấn sơ bộ và gửi báo giá bằng văn bản.Báo giá

Doanh nghiệp

Thành lập, quản trị, tái cấu trúc và vận hành doanh nghiệp.

Xem thêm

Đầu tư nước ngoài

Thủ tục FDI, góp vốn, điều chỉnh dự án và đầu tư ra nước ngoài.

Xem thêm

Giấy phép và tuân thủ

Giấy phép kinh doanh, điều kiện kinh doanh và nghĩa vụ tuân thủ.

Xem thêm

Hợp đồng

Soạn thảo, rà soát, đàm phán và xử lý vi phạm hợp đồng.

Xem thêm

Sở hữu trí tuệ

Nhãn hiệu, bản quyền, sáng chế và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Xem thêm

Luật sư và tố tụng

Vai trò của luật sư, tranh tụng, hình sự và hôn nhân gia đình.

Xem thêm

Kinh doanh quốc tế

Doanh nghiệp tại Singapore, Hoa Kỳ và hợp pháp hóa giấy tờ.

Xem thêm

Giáo dục, ngoại ngữ

Thành lập trung tâm ngoại ngữ, giáo dục và điều kiện hoạt động.

Xem thêm

Phân tích chuyên sâu

Phân tích chuyên sâu quy định mới, thuế và kiểm toán doanh nghiệp.

Xem thêm

Bản tin và ấn phẩm

Bản tin quy định mới, ấn phẩm và biểu mẫu do Luật 7S biên soạn.

Xem thêm

Tất cả vụ việc

Vụ việc tiêu biểu Luật 7S đã xử lý, trình bày ẩn danh theo nghĩa vụ bảo mật.

Xem thêm

Doanh nghiệp và M&A

Thành lập, tái cấu trúc, mua bán và sáp nhập doanh nghiệp.

Xem thêm

Đầu tư nước ngoài

Dự án FDI, góp vốn và điều chỉnh dự án đầu tư.

Xem thêm

Đầu tư ra nước ngoài

Đăng ký đầu tư ra nước ngoài và vận hành sau cấp phép.

Xem thêm

Giấy phép

Giấy phép kinh doanh và điều kiện kinh doanh theo ngành.

Xem thêm

Người nước ngoài

Giấy phép lao động, thẻ tạm trú, thị thực cho người nước ngoài.

Xem thêm

Hợp đồng và tranh chấp

Đàm phán, thu hồi nợ và giải quyết tranh chấp thương mại.

Xem thêm

Khách hàng

Lĩnh vực và loại hình khách hàng Luật 7S đồng hành.

Xem thêm

Về Luật 7S

Công ty luật hành nghề tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, đồng hành cùng doanh nghiệp từ năm 2018.

Xem thêm

Tầm nhìn và giá trị

Tầm nhìn, sứ mệnh, chiến lược và bảy giá trị cốt lõi của Luật 7S.

Xem thêm

Đội ngũ

Ban quản lý, luật sư và chuyên viên trực tiếp phụ trách hồ sơ của khách hàng.

Xem thêm

Quy trình tiếp nhận

Các bước tiếp nhận yêu cầu, báo phí và triển khai dịch vụ.

Xem thêm

Sự nghiệp

Môi trường làm việc, lộ trình phát triển và đãi ngộ tại Luật 7S.

Xem thêm

Bản tin pháp lý

Quy định mới và điểm đáng chú ý cho doanh nghiệp, nhà đầu tư.

Xem thêm

Tin nội bộ

Hoạt động, đào tạo và đời sống tại Luật 7S.

Xem thêm

Tuyển dụng

Vị trí đang tuyển tại Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh.

Xem thêm

Cơ hội M&A

Dự án, nhà đầu tư và cơ hội giao dịch M&A do Luật 7S kết nối.

Xem thêm

Sự kiện

Sự kiện, hội thảo và Luật 7S trên báo chí.

Xem thêm

Tính án phí

Tính tạm ứng án phí, án phí sơ thẩm theo giá trị tranh chấp và loại vụ án.

Mở công cụ

Tra cứu ngành nghề kinh doanh

Tra 142 ngành nghề kinh doanh có điều kiện, giấy phép con và cơ quan cấp.

Mở công cụ

Tư vấn miễn phí

Trò chuyện với trợ lý pháp lý Luật 7S; luật sư phản hồi trong giờ làm việc.

Bắt đầu trò chuyện

Tra cứu lịch tuân thủ pháp lý

Lịch báo cáo định kỳ của doanh nghiệp FDI 2026 – 2027: thời hạn, chế tài, căn cứ pháp lý.

Mở công cụ
Hotline0911 238 880 Hà Nội0877 523 888 TP. Hồ Chí Minh0911 173 322
Chat tư vấn miễn phí Trợ lý pháp lý 7S trả lời ngay Trực tuyến 24/7
Dịch vụ liên quan
Cần luật sư xử lý cho trường hợp của bạn?
Thành lập doanh nghiệp
Ba gói mở công ty trọn gói, giấy phép trong 03 ngày làm việc.
Thay đổi đăng ký kinh doanh
Đổi tên, địa chỉ, vốn, người đại diện, ngành nghề kinh doanh.

Tải tài liệu

Anh/chị vui lòng để lại thông tin để nhận tài liệu và các cập nhật pháp lý hữu ích từ Luật 7S. Tài liệu sẽ tải xuống ngay sau khi xác nhận.

Vui lòng nhập họ tên và số điện thoại.